De 4 verschillende composteringsfases kort besproken

De 4 verschillende composteringsfases kort besproken

De 4 verschillende composteringsfases kort besproken

De composteringsfase kan eigenlijk opgedeeld worden in 4 fasen. De meeste handboeken maken er 3 fasen van, maar ik vind dat er meestal een belangrijke, zoniet dé belangrijkste, fase wordt uitgelaten.

De 4 verschillende composteringsfases:

  • opstartfase
  • broeifase
  • afkoelingsfase
  • rijpingsfase

1. De opstartfase

De starttemperatuur in een composthoop ligt niet erg hoog. Juist na het opzetten zit deze tussen de 10°C en 20°C, eigenlijk gewoon de omgevingstemperatuur.

De aanwezige organismen beginnen met het aanvallen van het organische materiaal. De grotere organismen knagen en vreten, de micro-organismen laten hun enzymes los op de gemakkelijk te verteren organische stoffen. Doordat er een overvloed is aan eten (N) en energie (C), bouwen vooral de micro-organismen hun aantallen snel op. (Welke organismen juist wat doen, bespreken we verderop nog uitgebreid.)

Bij deze opbouw komt warmte vrij door de ademhaling van de micro-organismen. Hoe meer micro-organismen, hoe meer warmte. Naarmate de temperatuur stijgt, worden de micro-organismen actiever en gaan ze zich sneller voortplanten. Hierdoor stijgt de temperatuur heel snel in een composthoop en kan deze na enkele dagen – 1 tot 5 dagen – al meer dan 40°C bereiken.

Hierna breekt de 2e fase aan.

De 4 verschillende composteringsfases kort besproken

De 4 verschillende composteringsfases

2. Broeifase

Er zijn momenteel weinig soorten organismen aanwezig in de composthoop, maar deze komen wel voor in heel grote aantallen!

In deze fase zijn er uitsluitend micro-organismen actief, de grotere organismen zoals duizendpoten, wormen, … migreren naar de koelere buitenkant van de hoop en wachten hun beurt af.

Maar ook de soorten micro-organismen veranderen. De organismen die goed functioneren bij koudere temperaturen (<40°C) verdwijnen of gaan in rust. Hun werk wordt overgenomen door micro-organismen die enkel actief zijn bij hogere temperaturen.

Door de blijvend toenemende activiteit van de micro-organismen gaat de temperatuur hoger, tot ongeveer 60°C – 65°C graden. Het verteringsproces versnelt en ook ziektekiemen en onkruidzaden worden vernietigd.

Eens de temperatuur deze hoogte bereikt heeft, moet u oppassen. Normaal gaat de temperatuur enkele dagen zo hoog blijven, daarna gaat hij langzaam dalen.

Dit is het moment om uw hoop te keren en opnieuw om te zetten. De buitenkant van de hoop heeft de hoge temperaturen niet gehad waardoor eventueel onkruidzaad nog niet is afgedood. Zet uw hoop opnieuw op en breng het materiaal van de buitenkant nu naar het binnenste van de hoop.

Door het opnieuw opzetten komt er binnenin terug vers materiaal beschikbaar voor de micro-organismen en is er terug voldoende zuurstof. Het broeiproces herhaalt zich en ook deze keer worden snel hoge temperaturen bereikt.

Hoe sneller u afgewerkte compost wilt, hoe meer u de hoop moet keren. Indien het u enkel te doen is om ziektevrije compost te verkrijgen zonder onkruidzaden dan moet u de hoop minimaal 2 keer extra om zetten.

Mijn hoop wordt maar warmer en warmer!

Indien de temperatuur in de hoop blijft stijgen, moet u ook ingrijpen. Want zelfs de micro-organismen die bij hoge temperaturen werken, stoppen bij temperaturen boven de 66°C.

De enige oplossing is de hoop terug opzetten waardoor koelere materialen naar binnen worden gebracht en de hoop afkoelt. Ook het toevoegen van water zorgt voor afkoeling.

3. Afkoelingsfase

Nadat al het gemakkelijk te verteren materiaal is omgezet door de micro-organismen, wordt de activiteit minder en koelt de hoop af tot de omgevingstemperatuur.

Langzaam nemen de micro-organismen die bij lagere temperaturen werken alles terug over. Ze krijgen nu ook massaal hulp van andere, grotere organismen die vretend, malend en knagend door de hoop rondtrekken.

Deze grotere organismen – wormen, springstaarten, duizendpoten, … – breken grote stukken af en verkleinen deze zodat de micro-organismen ze gemakkelijker kunnen bewerken.

Na deze fase zijn de verschillende oorspronkelijke bestanddelen van de composthoop niet meer herkenbaar, en soms wordt dit al compost genoemd. Om echter over goede, afgewerkte compost te spreken is er nog een fase nodig.

4. Rijpingsfase

Deze laatste fase is een combinatie van mineralisatie en humificatie. De overgebleven materialen worden via complexe processen omgezet tot humus. Het eindproduct van de composthoop is dus een stabiel product, rijk aan humus en mineralen.

Compost is uiteindelijk een tussenstadium. Het omzettingsproces is nog bezig en de compost wordt steeds verder omgezet naar humus. Ook wanneer u de compost onderwerkt wordt deze nog, in de grond, verder omgezet naar humus. Want dat is wat u eigenlijk in uw grond wilt hebben: veel humus.

 

 


Volgende Stap: Lees nog enkele artikels over de Natuurlijke Moestuin: Begin uw eigen échte Natuurlijke Moestuin met mijn tips!

Heeft u zich nog niet ingeschreven voor mijn nieuwsbrief? Aarzel niet en krijg elke 3 weken een uitgebreid artikel GRATIS in uw mailbox: Inschrijven voor de Natuurlijke Moestuin nieuwsbrief.